ေဆာင္းပါးရွင္ ဆရာ မိုးေဇာ္ေရးသားေသာ ''ယာဥ္မ်ားကို တို႕ထိန္းမယ္'' ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။ မႏၲေလးၿမိဳ႕ေတာ္အတြက္ အမွန္တစ္ကယ္လိုအပ္လ်က္ရွိေသာ ယာဥ္/လမ္းစည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရးအတြက္ ဂရုတစ္စိုက္ရႈျမင္ေရးသားထားပါသည္။
ေက်ာင္းေနစဥ္က သူငယ္ခ်င္းမ်ား မႏၲေလးကိုလာေရာက္လည္ပတ္ၾကသျဖင့္အိမ္ရွင္ ၀တၲရားအတိုင္း တန္ခိုးႀကီးဘုရားမ်ား၊ ေတာင္သမန္ကန္၊ ကန္ေတာ္ႀကီး စသည့္ေနရာမ်ားအား လိုက္လံပို႕ေဆာင္ေပးခဲ့သည္။ သူငယ္ခ်င္းမ်ားႏွင့္အတူ ကားႏွင့္သြားစဥ္ ၂၆ လမ္းအတိုင္းအေရွ႕မွ အေနာက္သို႕ ေမာင္းႏွင္လာခဲ့သည္။ ပံုမွန္ေမာင္းေနေသာ ယာဥ္ေၾကာအတြင္းသို႕ လွ်ပ္တစ္ျပက္ ၀င္ေရာက္လာတတ္ေသာ စက္ဘီး၊ဆိုင္ကယ္မ်ားေၾကာင့္ ႐ုတ္တစ္ရက္ အရွိန္ေျပာင္းျခင္း၊ ေလွ်ာ့ျခင္း၊ ဟြန္းတီးျခင္းမ်ားကို အခါအားေလ်ာ္စြာ ၪပလုပ္ရသည္။ ညေနစာစားေသာက္ခ်ိန္ မိတ္ေဆြမ်ားက မႏၲေလး၌ဟြန္းတီးျခင္းကို ေ၀ဖန္ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကသည္။ရန္ကုန္တြင္ဟြန္းသံ ကင္းမဲ့ဇုန္မ်ား သတ္မွတ္ၿပီး ယာဥ္ေမာင္းမ်ားလိုက္နာက်င့္သံုးေနသည္ကို ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကသည္။မႏၲေလးအေနအထားႏွင့္ ဟြန္းသံကင္းမဲ့ဇုန္ သတ္မွတ္ေဆာင္႐ြက္ရန္ အေျခအေန မေပး ေသးေၾကာင္းႏွင့္ ေနာက္ရက္မ်ားတြင္ မႏၲေလးယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းအေျခအေနမ်ားကို ေတြ႕ျမင္ေလ့လာသံုးသပ္ၾကရန္ ေဆြးေႏြးၾကပါသည္။ ဧည့္သည္မ်ား သံုးရက္ခန္႕ေနၿပီး ျပန္သြား ၾကသည္။ မျပန္မီ မႏၲေလးကိုဟြန္းသံကင္းမဲ့ဇုန္မ်ားသတ္မွတ္၍ မရႏိုင္ေသးေၾကာင္း လက္ခံ သြားၾကသည္။ မႏၲေလးၪမိ႕၏ ဆိုင္ကယ္မ်ား၊ စက္ဘီးမ်ား စည္းကမ္းမဲ့သြားလာမႈမ်ား၊ ယာဥ္ မ်ား၏ ယာဥ္စည္းကမ္းမလိုက္နာမႈမ်ားကို အေလးထားေျပာဆိုေဆြးေႏြးျဖစ္ခဲ့ၾကသည္။
ႏိုင္ငံျခားတြင္ ႏွစ္ရွည္လမ်ားေနထိုင္ခဲ့ေသာ မႏၲေလးသားမိတ္ေဆြတစ္ဦး မႏၲေလး ကိုေရာက္ရွိၿပီး ရက္သတၲတစ္ပါတ္ခန္႕ေနသြားသည္။ မျပန္မီ မႏၲေလးၪမိ႕၏ ယာဥ္စည္းကမ္း လမ္းစည္းကမ္းအားနည္းခ်က္မ်ားကို ေထာက္ျပသြားခဲ့သည္။ ယခုအတိုင္းစည္းကမ္းမဲ့ သြားလာေနလွ်င္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားမွ ကမၻာေက်ာ္ယာဥ္စည္းကမ္းပ်က္သည့္ ၪမိ႕ႀကီးမ်ားႏွင့္ တန္းတူျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းကို မိတ္ေဆြအခ်င္းခ်င္း က႐ုဏာေဒါေသာျဖင့္ ေ၀ဖန္သြားခဲ့သည္။ ယာဥ္မ်ား၏ လမ္းေၾကာအတိုင္း ေမာင္းႏွင္မႈ မရွိျခင္း၊ မ်ဥ္းမ်ားသားထားေသာ္လည္း ေကြ႕ခ်င္သလိုေကြ႕ျခင္း၊ အေႏွးယာဥ္မ်ား ယာဥ္ေၾကာအတိုင္း ေမာင္းႏွင္မႈ မရွိျခင္း၊ မ်ဥ္းမ်ားသားထားေသာ္လည္း ေကြ႕ခ်င္သလို ေကြ႕ျခင္း၊ အေႏွးယာဥ္မ်ား လမ္းလယ္မွ သြားျခင္း၊ အျမန္ယာဥ္ေၾကာမွ သြားျခင္း၊ အငွားယာဥ္မ်ား ဘတ္စ္ကားမ်ားလမ္းလယ္ တြင္ ရပ္ၿပီး ခရီးသည္တင္ျခင္း၊ ကုန္အတင္အခ်ၪပလုပ္ျခင္း၊ အ၀ိုင္းပါတ္ယာဥ္ကုိ ဦးစားေပးမႈ မရွိျခင္းမ်ား၊ လူမ်ားမွလည္း မီးပြဳိင့္ လမ္းေလးခြဆံုမ်ားတြင္ လမ္းဆံုလမ္းခြကို အလ်ားလိုက္ ျဖတ္ကူးျခင္း၊ လမ္းမ်ားေပၚတြင္ ယာဥ္ႏွစ္ထပ္ရပ္ျခင္း၊ အခ်ဳိ႕ေနရာမ်ားတြင္ (၃)ထပ္ရပ္ျခင္း (ေစ်းခ်ဳိနာရီစင္အနီး) နီျဖဴၾကား ပလက္ေဖာင္းမ်ား၊ ၀ါနက္ၾကား ပလက္ေဖာင္းမ်ား၏ သတ္မွတ္ ခ်က္မ်ားကို မသိရွိျခင္း၊ မလိုက္နာျခင္း၊ လမ္းေဘးဆိုင္မ်ား ပလက္ေဖာင္းေပၚ၊လမ္းေပၚထိ ဆိုင္ခင္းက်င္းျခင္း၊ စက္ဘီး၊ဆိုင္ကယ္မ်ား လမ္းေပၚတြင္ ရပ္တံ့ျခင္း၊ ဆိုင္ကယ္ ဦးထုပ္မပါ စီးနင္းျခင္း၊ ဆိုင္ကယ္တစ္စီးတြင္ လူ ၃^၄ ဦး စီးနင္းျခင္း၊ မီးပြဳိင့္မ်ား မီးမလာျခင္း၊ အခ်က္ျပမီး မရွိျခင္း၊ ယာဥ္စည္းကမ္းႏွင့္ပါတ္သက္၍ ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ထိန္းသိမ္းအေရးယူမႈမရွိျခင္းမ်ားကို ေထာက္ျပေ၀ဖန္သြားခဲ့ပါသည္။ ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ားကို ခိုင္ခိုင္မာမာခုခံေခ်ပႏိုင္ျခင္းမရွိေသာ္လည္း မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရးေဆာင္႐ြက္ေနမႈမ်ားကို သိမွတ္ သ၍ျဖင့္ ျပန္လည္ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။
မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးႀကီးၾကပ္မႈေကာ္မတီကို ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ တြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အဖြဲ႕၀င္ (၂၇) ဦး ပါ၀င္ခဲ့ပါသည္။ ယခုအခါတြင္ အဖြဲ႕၀င္ (၂၈)ဦးျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားရွိၿပီး အေထာက္အကူၪပ ဆပ္ေကာ္မတီ (၃) ခု ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ၎င္းတို႕ မွာ -
- စစ္ေဆးအေရးယူမႈ ေကာ္မတီ
-ပညာေပးေရးႏွင့္ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ေရး ဆပ္ေကာ္မတီ
-အေ၀းေျပး ကုန္တင္ယာဥ္မ်ား စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး ဆပ္ေကာ္မတီ
-ခရီးသည္တင္ယာဥ္မ်ား စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး ဆပ္ေကာ္မတီ တို႕ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းၿပီး ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရး၊ ယာဥ္အႏၲရာယ္ကင္းရွင္းေရးတို႕ကို ေဆာင္႐ြက္ လ်က္ရွိပါသည္။ ၁၉-၆-၂၀၀၈ ရက္ေန႕တြင္ က်င္းပၪပလုပ္ေသာ မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္း ႀကီးၾကပ္မႈေကာ္မတီ လုပ္ငန္းၫႇိႏႈိင္းအစည္းအေ၀းတြင္ မႏၲေလးတိုင္း ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၪဖိးေရးေကာင္စီ ဥကၠ႒၊ အလယ္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ တိုင္းမွဴး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္တင္ေငြ မွ အမွာစကားေျပာၾကားရာတြင္ ]] မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မတီမွ ယာဥ္ စည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို တည္ဆဲဥပေဒအရအျပင္ စီမံခန္႕ခြဲမႈ နည္းလမ္းမ်ားအရလည္း ဒဏ္တပ္ အေရးယူခဲ့ပါသည္၊ ဒီလို ဒဏ္ေငြတပ္႐ိုက္ရျခင္းမွာ ယင္းေကာ္မတီအေနႏွင့္ ဒဏ္ ေငြ ရရွိမႈအတြက္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈမ်ား ေလ်ာ့နည္းေရး၊ ယာဥ္စည္းကမ္းလိုက္နာေရး၊ ေသဆံုးဒဏ္ရာရသူမ်ား ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေရးတို႕အတြက္သာ ဦးတည္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္}} လို႕ မိန္႕ၾကားသြားခဲ့ပါသည္။ သက္ဆိုင္ရာ တာ၀န္ရွိ အဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ေက်ာင္းမ်ား၊ ရပ္ကြက္ေက်း႐ြာမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္လိုင္းမ်ားမွာ ပညာေပး ေဟာေျပာမႈမ်ား ၪပလုပ္ခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ ]] ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၄ ရက္ေန႕ မွ စၿပီး စည္းကမ္းမလိုက္နာသူမ်ားအား ဥပေဒအရ ဖမ္းဆီးအေရးယူေရး တာ၀န္ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္၊ ယေန႕ဆိုလွ်င္ အဲဒီ ဖမ္းဆီးေရးအဖြဲ႕မွာ ယာဥ္ထိန္းရဲမ်ား၊ က.ည.န၊ မ.ထ.သ မွ တာ၀န္ရွိ သူမ်ားအျပင္ တစ္ေနရာတည္းမွာ တရားစီရင္ႏိုင္ေရးအတြက္ တရားသူႀကီးႏွင့္ဥပေဒ၀န္ထမ္း မ်ားကိုပါ တာ၀န္ေပးေဆာင္႐ြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း}} ထည့္သြင္းေျပာဆိုသြားခဲ့ပါသည္။
မႏၲေလးတိုင္း တစ္တိုင္းလံုး၏ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္၊ ဆိုင္ကယ္အေရအတြက္ကိုၾကည့္လွ်င္ တိုင္းတစ္တိုင္းလံုးအေနႏွင့္ လူဦးေရ ၇ç၉၁၀ç၀၉၃ ဦးရွိၿပီး ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ ၅၆ç၅၀၂ စီး ျဖစ္သျဖင့္ လူ ၁၄၀ ဦးတြင္ ကားတစ္စီးႏႈန္းျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္စီးေရမွာ ၂၁၆ç၇၅၈ စီး ရွိသျဖင့္ လူ ၃၀ ဦးတြင္ ဆိုင္ကယ္တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ မႏၲေလးခ႐ိုင္တြင္ လူဦးေရ ၁ç၂၇၅ç၆၅၉ ဦးရွိၿပီး ဆိုင္ကယ္စီးေရ ၁၃၁ç၈၀၈ စီးရွိသျဖင့္ လူ (၁၀) ဦးတြင္ ဆိုင္ကယ္ တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ေမာ္ေတာ္ယာဥ္အေနႏွင့္မႏၲေလးခ႐ိုင္တြင္ ( ၄၂ç၅၇၂ ) စီးရွိသျဖင့္ လူု ( ၃၀ )ဦးတြင္ တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ ယာဥ္ထိန္းရဲတပ္ဖြဲ႕ အေနႏွင့္ အရာရွိ ၄၂ ဦး၊ အျခားအဆင့္ ၂၁၀ ဦး စုစုေပါင္း ၂၅၂ ဦးႏွင့္ မႏၲေလးၪမိ႔ေပၚတြင္ မီးပြဳိင့္ ၂၃ ေနရာ၊ လမ္းဆံု ၁၆ ေနရာ ႏွင့္ ေက်ာင္းလမ္းတြင္း ၁၅ ေနရာတို႕တြင္ ေန႕စဥ္ ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးကို ေဆာင္႐ြက္ လ်က္ရွိပါသည္။ ဤမွ်ေသာ အင္အားျဖင့္ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးကို ေဆာင္႐ြက္ရာမွာ ျပည္သူလူထုပူးေပါင္းပါ၀င္မွသာ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ လူထုအေနႏွင့္ ယာဥ္ကို ယာဥ္လို သေဘာထားၿပီး စီးနင္းရမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဆိုိလိုသည္မွာ မိမိစီးနင္းေသာ ယာဥ္မ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာ စည္းကမ္းမ်ားအတိုင္း လိုက္နာသြားမွသာ ယာဥ္အႏၲရာယ္ ေလ်ာ့ပါးမည္ျဖစ္ပါသည္၊ ယာဥ္စည္းကမ္းတိုးတက္ေကာင္းမြန္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ကားေမာင္းသူမ်ား၊ ဆိုင္ကယ္စီးသူမ်ားသည္ လမ္းစည္းကမ္း၊ယာဥ္စည္းကမ္းကို လိုက္နာက်င့္ႀကံသြားရန္ လိုအပ္ပါသည္။ မႏၲေလးၪမိ႕သည္ တစ္ခ်ိန္က စက္ဘီးၪမိ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ၪပခဲ့ပါသည္။ မႏၲေလးသူ၊ မႏၲေလးသားမ်ားသည္ အငွားယာဥ္၊ ျမင္းလွည္းျဖင့္ သြားလာသည္ထက္ စက္ဘီးကို အသံုးၪပစီးနင္းသူမ်ားပါသည္။ စက္ဘီးမွာ သြားလိုရာေနရာကို စိတ္တိုင္းက် ၀င္ေရာက္ႏိုင္ျခင္း၊ မႏၲေလးၪမိ႕မွာလည္း ေျမမ်က္ႏွာျပင္ညီျဖစ္၍ စက္ဘီးစီးနင္း ရာတြင္ အပင္ပန္းခံရန္မလိုျခင္း၊ စက္ဘီး၏ ကုန္က်စရိတ္သက္သာျခင္းတို႕ေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ တစ္ခ်ိန္တစ္ခါက ဆိုင္ကယ္စီးႏိုင္သူဦးေရမွာ အနည္းအပါးသာရွိခဲ့ပါသည္။ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး စနစ္က်င့္သံုးၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၪဖိးတိုးတက္လာၿပီး စက္ဘီးမ်ားေနရာတြင္ဆိုင္ကယ္မ်ား အစားထိုး၀င္ေရာက္လာပါသည္။ ထိုဆိုင္ကယ္စီးနင္းသူအခ်ဳိ႕သူ ဆိုင္ကယ္စည္းကမ္း (ယာဥ္ စည္းကမ္း)၊ လမ္းစည္းကမ္းတို႕ကို သိရွိနားလည္မႈအားနည္းေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။ ယခင္က စက္ဘီးစီးသကဲ့သို႕ လမ္းေပၚတြင္ ယာဥ္ေၾကာအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ အေႏွးယာဥ္၊အျမန္ယာဥ္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားေပၚတြင္ စိတ္တိုင္းက် ေမာင္းႏွင္ၾကသည္၊ေကြ႕ခ်င္သလိုေကြ႕ၾကသည္။ အခ်က္ျပ ျခင္း၊ အဓိကလမ္းမႀကီးမ်ားေပၚအတက္တြင္ ယာဥ္ေၾကာရွင္းလင္းမႈရွိမရွိမၾကည့္ဘဲ၀င္ေရာက္ျခင္း၊ လမ္းေပၚတြင္ဆိုင္ကယ္အခ်င္းခ်င္း၊ ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ကားႏွင့္၊ ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ လမ္းေဘးမွ အသိ မိတ္ေဆြႏွင့္ ရပ္ၿပီး စကားစျမည္ေျပာျခင္းမ်ားကို ေတြ႕႔ျမင္ေနရပါသည္။
ငယ္စဥ္က အေဖကားေမာင္းစဥ္ ေဘးကထိုင္လိုက္ရင္း သတိၪပမိသည္။ ညဘက္ ကားေမာင္း၍ ကားခ်င္းဆံုလွ်င္ မီးႀကီးေအာက္ခ်ေပးသည္။ ကိုယ့္ကားေရာ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္က ကားပါ ၪပၿမဲျဖစ္သည္ကို သတိၪပမိ၍ အေဖ့ကို ဘာေၾကာင့္ မီးေအာက္စိုက္ျပသလည္းဟု ေမးမိသည္။ ကားခ်င္းဆံုလွ်င္ မီးထိုးထားသျဖင့္ မ်က္စိျပာၿပီး ထိခိုက္အႏၲရာယ္ ရွိမည္စိုး၍ ဟုေျဖသည္။ ဤသည္မွာ ယခင္က ယာဥ္ေမာင္းသူအခ်င္းခ်င္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အျပန္အလွန္ ေလးစားလိုက္နာေသာ က်င့္၀တ္ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္မွ ကားကလည္း မီးမခ်၊ကိုယ့္ဘက္ကလည္းခ်မေပး၊ ဤက်င့္၀တ္ကို လက္ရွိ မႏၲေလးတြင္ မျမင္ေတြ႕ရေတာ့၊ ဤထံုးစံကို ယခုလက္ရွိ ယာဥ္ေမာင္းေနသူမ်ား မသိၾကေတာ့ (သို႕မဟုတ္) ေမ့ေလ်ာ့ေနၾကသလား (သို႕မဟုတ္) သူမီးမခ် ရင္ ကိုယ္လည္း မီးမခ်ဟူေသာ မာန္မာနမွ တစ္ျဖည္းျဖည္း မီးမခ်ဘဲ ေမာင္းသည္မွာ ပံုမွန္ပင္ ျဖစ္လာေတာ့သည္။ မႏၲေလး၌ ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးတြင္ အားနည္းရေသာေနာက္အခ်က္တစ္ခ်က္မွာလည္း ယာဥ္ႀကီး၊ယာဥ္ငယ္တို႕ ယာဥ္တိုက္မႈ ျဖစ္လွ်င္ မည္သူမွားမွား ယာဥ္ငယ္ကို ေလ်ာ္ေၾကးေပးရသည္။ တိုက္ခိုက္မႈႏွင့္ပါတ္သက္၍ ယာဥ္ႀကီးဘက္မွ တာ၀န္ယူၾကသည္မွာ ထံုးစံလိုျဖစ္ေနသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ စက္ဘီးသမားမ်ားက ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ကားမ်ားကို မထီ၊ ဆိုင္ကယ္သမားက ကားသမားကို မထီ ျဖစ္လာၾကသည္။ ထို႕အျပင္ စက္ဘီးမ်ားအား ေလ့လာၾကည့္ရာ အမ်ားစုမွာ ဘရိတ္မပါသည္ကို သတိၪပမိသည္။ တစ္စံုတစ္ခုေသာအေၾကာင္းေၾကာင့္ရပ္တံ႕လွ်င္ ေျခေထာက္ႏွင့္လွ်ပ္တိုက္ၿပီး အရွိန္ထိန္းရပ္တံ့ ၾကသည္။ စက္ဘီးစီးသူမ်ားမွာ စီးပြားေရးအေျခခံအားျဖင့္ အားနည္းသူမ်ားျဖစ္၍ ယာဥ္တိုက္ ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားလွ်င္ လူမႈေရးအရ အေထာက္အပံ့ၪပသည္ကို အခြင့္အေရးတစ္ရပ္အေနႏွင့္ အသံုးခ် လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္မႏၲေလးတြင္ ယာဥ္ႀကီးမွ ယာဥ္ငယ္ကို ဦးစားေပးေသာ စနစ္ကိုလည္း ျပန္လည္သံုးသပ္သင့္ၿပီျဖစ္သည္။
ထို႕ျပင္ ဆိုင္ကယ္၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေမာင္းႏွင္သူမ်ားအေနႏွင့္အေျခခံလမ္းစည္းကမ္း၊ ယာဥ္စည္းကမ္းမ်ားကို သိရွိနားလည္ၾကရန္လိုအပ္ပါသည္။ ယခင္အခါမ်ားက ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ ရယူရန္ အေမာင္းသင္လိုင္စင္လုပ္ရသည္၊ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ သင္တန္းမ်ားတက္ရသည္။ သက္ဆိုင္ရာမွ လမ္းစည္းကမ္း၊ယာဥ္စည္းကမ္းမ်ားပို႕ခ်ျခင္းကို နာခံရသည္။ ေနာက္တစ္ဆင့္ ယာဥ္ေမာင္းသင္ၿပီး လိုင္စင္ ဆန္းစစ္ေျဖရသည္။ စမ္းသပ္ ေမာင္းႏွင္ၿပီး စစ္ေဆးေအာင္ျမင္မွသာ ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ရရွိသည္။ ထိုသို႕ အဆင့္ဆင့္သင္ၾကား ေလ့လာၿပီး ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ရသူမ်ားမွာ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းကို နားလည္လိုက္နာ သူမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ယခုအခါ မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ ယာဥ္ေမာင္းသူမ်ားကိုၾကည့္ပါ။ နံပါတ္အနီ ႏွင့္ (ကက) ယာဥ္မ်ား ေမာင္းႏွင္သူမ်ားတြင္ ျပည္တြင္းျဖစ္ႏိုင္ငံျခားသူမ်ားပါ၀င္ေနသည္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ သာမန္အားျဖင့္ ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္တြင္ သတ္မွတ္ခ်က္အရ အနီကိုင္ေဆာင္ ခြင့္႐ွိသူသာ အငွားယာဥ္( ႊဗဌႈ ) ေမာင္းႏွင္ခြင့္႐ွိသည္။ ယခုေခတ္လိုင္စင္တြင္ ( င ^ ႏ ) စသည္ျဖင့္ မွတ္ပံုတင္ထားေသာမည္သည့္ယာဥ္ကိုမဆို ေမာင္းႏွင္ခြင့္ရွိသည္ဟူေသာ မွတ္ခ်က္ ပါသည့္ လိုင္စင္ပါမွ အငွားယာဥ္ေမာင္းႏွင္ခြင့္ရွိသည္။သို႕ရာတြင္ဤအမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ထိုသို႕ေသာ လိုင္စင္မရွိ၊ သာမန္ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ကိုလည္း အဆင့္ဆင့္သင္တန္းမ်ား၊ ဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား ေက်ာ္လႊားၿပီးရယူခဲ့သူမ်ားမဟုတ္၊ထိုသို႕ေသာယာဥ္ေမာင္းႏွင့္ယာဥ္မ်ားကိုစစ္ေဆးၿပီး တားျမစ္ အေရးယူ ထိန္းသိမ္းေပးလ်င္ ယာဥ္အႏၲရာယ္ အေတာ္အတန္ ေလ်ာ့ပါးသြားမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ ယာဥ္စည္းကမ္းႏွင့္ပါတ္သက္၍ ေရွာင္တခင္ စစ္ေဆးျခင္း အေရးႀကီး ေနရာမ်ားတြင္ ရပ္တန္႕ စစ္ေဆးျခင္းမ်ားၪပလုပ္ကာ စည္းကမ္း ေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို ခ်က္ခ်င္း အေရးယူျခင္းမ်ားၪပလုပ္ေဆာင္႐ြက္ သြားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အတူ တာ၀န္ရွိသူမ်ား ဘက္ကလည္း လမ္းသေကၤတ အမွတ္အသားမ်ားေရးဆြဲျခင္းမီးပြဳိင့္မ်ားေကာင္းမြန္ေအာင္ ၪပျပင္ျခင္း၊ ယာဥ္^လူသြားလာမႈထူထပ္ေသာေနရာမ်ားတြင္ယာဥ္ထိန္းမ်ားထားရွိျခင္းတို႕ေဆာင္႐ြက္ ရပါမည္။
မႏၲေလးၪမိ႕ေတာ္တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္းတိုးတက္ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အဓိက လိုအပ္ခ်က္တြင္ ထိေရာက္စြာအေရးယူမႈလည္း လိုအပ္ပါသည္။ ဒဏ္႐ိုက္ျခင္းေနရာတြင္၊ အျပစ္ ေပးျခင္း၊ သင္တန္းတက္ေစျခင္းမ်ား ၪပလုပ္သြားရပါမည္။ ရန္ကုန္ၪမိ႕တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို ေနရာတြင္ ေခၚယူစုစည္းပညာေပးမႈမ်ားၪပလုပ္သကဲ့သို႕ မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ အလားတူ လုပ္ေဆာင္သြားရပါမည္။ ဤသို႕အေရးယူရာတြင္ ေက်ာသား၊ရင္သား မခြဲျခားဘဲ တိတိက်က် ေဖာ္ေဆာင္သြားရပါမည္။ အသိမိတ္ေဆြမ်ား၊ ေဆြမ်ဳိးÓတကာမ်ား စသည္တို႕ကို ေဘးဖယ္ထားၿပီး ထိေရာက္ေသာ ပညာေပးအေရးယူမႈမ်ား ၪပလုပ္သြားရပါမည္။ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းထိန္းသိမ္းရာတြင္ အားနာမႈ၊ၫႇာတာမႈမ်ားျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေနပါက ယခုအေျခအေနအတိုင္းပင္ ပံုမွန္ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ေနၾကမည္သာျဖစ္၍ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျပတ္ျပတ္သားသားတားဆီးအေရးယူမႈမ်ား ေဆာင္႐ြက္သြားသင့္သည္ဟု တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။
ႏိုင္ငံျခားတြင္ ႏွစ္ရွည္လမ်ားေနထိုင္ခဲ့ေသာ မႏၲေလးသားမိတ္ေဆြတစ္ဦး မႏၲေလး ကိုေရာက္ရွိၿပီး ရက္သတၲတစ္ပါတ္ခန္႕ေနသြားသည္။ မျပန္မီ မႏၲေလးၪမိ႕၏ ယာဥ္စည္းကမ္း လမ္းစည္းကမ္းအားနည္းခ်က္မ်ားကို ေထာက္ျပသြားခဲ့သည္။ ယခုအတိုင္းစည္းကမ္းမဲ့ သြားလာေနလွ်င္ အျခားႏိုင္ငံမ်ားမွ ကမၻာေက်ာ္ယာဥ္စည္းကမ္းပ်က္သည့္ ၪမိ႕ႀကီးမ်ားႏွင့္ တန္းတူျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္းကို မိတ္ေဆြအခ်င္းခ်င္း က႐ုဏာေဒါေသာျဖင့္ ေ၀ဖန္သြားခဲ့သည္။ ယာဥ္မ်ား၏ လမ္းေၾကာအတိုင္း ေမာင္းႏွင္မႈ မရွိျခင္း၊ မ်ဥ္းမ်ားသားထားေသာ္လည္း ေကြ႕ခ်င္သလိုေကြ႕ျခင္း၊ အေႏွးယာဥ္မ်ား ယာဥ္ေၾကာအတိုင္း ေမာင္းႏွင္မႈ မရွိျခင္း၊ မ်ဥ္းမ်ားသားထားေသာ္လည္း ေကြ႕ခ်င္သလို ေကြ႕ျခင္း၊ အေႏွးယာဥ္မ်ား လမ္းလယ္မွ သြားျခင္း၊ အျမန္ယာဥ္ေၾကာမွ သြားျခင္း၊ အငွားယာဥ္မ်ား ဘတ္စ္ကားမ်ားလမ္းလယ္ တြင္ ရပ္ၿပီး ခရီးသည္တင္ျခင္း၊ ကုန္အတင္အခ်ၪပလုပ္ျခင္း၊ အ၀ိုင္းပါတ္ယာဥ္ကုိ ဦးစားေပးမႈ မရွိျခင္းမ်ား၊ လူမ်ားမွလည္း မီးပြဳိင့္ လမ္းေလးခြဆံုမ်ားတြင္ လမ္းဆံုလမ္းခြကို အလ်ားလိုက္ ျဖတ္ကူးျခင္း၊ လမ္းမ်ားေပၚတြင္ ယာဥ္ႏွစ္ထပ္ရပ္ျခင္း၊ အခ်ဳိ႕ေနရာမ်ားတြင္ (၃)ထပ္ရပ္ျခင္း (ေစ်းခ်ဳိနာရီစင္အနီး) နီျဖဴၾကား ပလက္ေဖာင္းမ်ား၊ ၀ါနက္ၾကား ပလက္ေဖာင္းမ်ား၏ သတ္မွတ္ ခ်က္မ်ားကို မသိရွိျခင္း၊ မလိုက္နာျခင္း၊ လမ္းေဘးဆိုင္မ်ား ပလက္ေဖာင္းေပၚ၊လမ္းေပၚထိ ဆိုင္ခင္းက်င္းျခင္း၊ စက္ဘီး၊ဆိုင္ကယ္မ်ား လမ္းေပၚတြင္ ရပ္တံ့ျခင္း၊ ဆိုင္ကယ္ ဦးထုပ္မပါ စီးနင္းျခင္း၊ ဆိုင္ကယ္တစ္စီးတြင္ လူ ၃^၄ ဦး စီးနင္းျခင္း၊ မီးပြဳိင့္မ်ား မီးမလာျခင္း၊ အခ်က္ျပမီး မရွိျခင္း၊ ယာဥ္စည္းကမ္းႏွင့္ပါတ္သက္၍ ၾကပ္ၾကပ္မတ္မတ္ ထိန္းသိမ္းအေရးယူမႈမရွိျခင္းမ်ားကို ေထာက္ျပေ၀ဖန္သြားခဲ့ပါသည္။ ေ၀ဖန္ခ်က္မ်ားကို ခိုင္ခိုင္မာမာခုခံေခ်ပႏိုင္ျခင္းမရွိေသာ္လည္း မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရးေဆာင္႐ြက္ေနမႈမ်ားကို သိမွတ္ သ၍ျဖင့္ ျပန္လည္ရွင္းျပခဲ့ပါသည္။
မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးႀကီးၾကပ္မႈေကာ္မတီကို ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ တြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၿပီး အဖြဲ႕၀င္ (၂၇) ဦး ပါ၀င္ခဲ့ပါသည္။ ယခုအခါတြင္ အဖြဲ႕၀င္ (၂၈)ဦးျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားရွိၿပီး အေထာက္အကူၪပ ဆပ္ေကာ္မတီ (၃) ခု ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါသည္။ ၎င္းတို႕ မွာ -
- စစ္ေဆးအေရးယူမႈ ေကာ္မတီ
-ပညာေပးေရးႏွင့္ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ေရး ဆပ္ေကာ္မတီ
-အေ၀းေျပး ကုန္တင္ယာဥ္မ်ား စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး ဆပ္ေကာ္မတီ
-ခရီးသည္တင္ယာဥ္မ်ား စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရး ဆပ္ေကာ္မတီ တို႕ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းၿပီး ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္း ထိန္းသိမ္းေရး၊ ယာဥ္အႏၲရာယ္ကင္းရွင္းေရးတို႕ကို ေဆာင္႐ြက္ လ်က္ရွိပါသည္။ ၁၉-၆-၂၀၀၈ ရက္ေန႕တြင္ က်င္းပၪပလုပ္ေသာ မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္း ႀကီးၾကပ္မႈေကာ္မတီ လုပ္ငန္းၫႇိႏႈိင္းအစည္းအေ၀းတြင္ မႏၲေလးတိုင္း ေအးခ်မ္းသာယာေရးႏွင့္ ဖြံ႕ၪဖိးေရးေကာင္စီ ဥကၠ႒၊ အလယ္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ တိုင္းမွဴး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္တင္ေငြ မွ အမွာစကားေျပာၾကားရာတြင္ ]] မႏၲေလးတိုင္း ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးေကာ္မတီမွ ယာဥ္ စည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို တည္ဆဲဥပေဒအရအျပင္ စီမံခန္႕ခြဲမႈ နည္းလမ္းမ်ားအရလည္း ဒဏ္တပ္ အေရးယူခဲ့ပါသည္၊ ဒီလို ဒဏ္ေငြတပ္႐ိုက္ရျခင္းမွာ ယင္းေကာ္မတီအေနႏွင့္ ဒဏ္ ေငြ ရရွိမႈအတြက္ ေဆာင္႐ြက္ျခင္းမဟုတ္ဘဲ ယာဥ္မေတာ္တဆမႈမ်ား ေလ်ာ့နည္းေရး၊ ယာဥ္စည္းကမ္းလိုက္နာေရး၊ ေသဆံုးဒဏ္ရာရသူမ်ား ေလ်ာ့နည္းပေပ်ာက္ေရးတို႕အတြက္သာ ဦးတည္ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္}} လို႕ မိန္႕ၾကားသြားခဲ့ပါသည္။ သက္ဆိုင္ရာ တာ၀န္ရွိ အဖြဲ႕မ်ားအေနျဖင့္ ေက်ာင္းမ်ား၊ ရပ္ကြက္ေက်း႐ြာမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္လိုင္းမ်ားမွာ ပညာေပး ေဟာေျပာမႈမ်ား ၪပလုပ္ခဲ့ေၾကာင္းႏွင့္ ]] ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလ ၁၄ ရက္ေန႕ မွ စၿပီး စည္းကမ္းမလိုက္နာသူမ်ားအား ဥပေဒအရ ဖမ္းဆီးအေရးယူေရး တာ၀န္ေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္၊ ယေန႕ဆိုလွ်င္ အဲဒီ ဖမ္းဆီးေရးအဖြဲ႕မွာ ယာဥ္ထိန္းရဲမ်ား၊ က.ည.န၊ မ.ထ.သ မွ တာ၀န္ရွိ သူမ်ားအျပင္ တစ္ေနရာတည္းမွာ တရားစီရင္ႏိုင္ေရးအတြက္ တရားသူႀကီးႏွင့္ဥပေဒ၀န္ထမ္း မ်ားကိုပါ တာ၀န္ေပးေဆာင္႐ြက္လ်က္ရွိေၾကာင္း}} ထည့္သြင္းေျပာဆိုသြားခဲ့ပါသည္။
မႏၲေလးတိုင္း တစ္တိုင္းလံုး၏ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္၊ ဆိုင္ကယ္အေရအတြက္ကိုၾကည့္လွ်င္ တိုင္းတစ္တိုင္းလံုးအေနႏွင့္ လူဦးေရ ၇ç၉၁၀ç၀၉၃ ဦးရွိၿပီး ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ ၅၆ç၅၀၂ စီး ျဖစ္သျဖင့္ လူ ၁၄၀ ဦးတြင္ ကားတစ္စီးႏႈန္းျဖစ္ပါသည္။ ေမာ္ေတာ္ဆိုင္ကယ္စီးေရမွာ ၂၁၆ç၇၅၈ စီး ရွိသျဖင့္ လူ ၃၀ ဦးတြင္ ဆိုင္ကယ္တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ မႏၲေလးခ႐ိုင္တြင္ လူဦးေရ ၁ç၂၇၅ç၆၅၉ ဦးရွိၿပီး ဆိုင္ကယ္စီးေရ ၁၃၁ç၈၀၈ စီးရွိသျဖင့္ လူ (၁၀) ဦးတြင္ ဆိုင္ကယ္ တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ေမာ္ေတာ္ယာဥ္အေနႏွင့္မႏၲေလးခ႐ိုင္တြင္ ( ၄၂ç၅၇၂ ) စီးရွိသျဖင့္ လူု ( ၃၀ )ဦးတြင္ တစ္စီးႏႈန္းရွိပါသည္။ ယာဥ္ထိန္းရဲတပ္ဖြဲ႕ အေနႏွင့္ အရာရွိ ၄၂ ဦး၊ အျခားအဆင့္ ၂၁၀ ဦး စုစုေပါင္း ၂၅၂ ဦးႏွင့္ မႏၲေလးၪမိ႔ေပၚတြင္ မီးပြဳိင့္ ၂၃ ေနရာ၊ လမ္းဆံု ၁၆ ေနရာ ႏွင့္ ေက်ာင္းလမ္းတြင္း ၁၅ ေနရာတို႕တြင္ ေန႕စဥ္ ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးကို ေဆာင္႐ြက္ လ်က္ရွိပါသည္။ ဤမွ်ေသာ အင္အားျဖင့္ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးကို ေဆာင္႐ြက္ရာမွာ ျပည္သူလူထုပူးေပါင္းပါ၀င္မွသာ ထိေရာက္ေအာင္ျမင္ႏိုင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ လူထုအေနႏွင့္ ယာဥ္ကို ယာဥ္လို သေဘာထားၿပီး စီးနင္းရမည္ျဖစ္ပါသည္။ ဆိုိလိုသည္မွာ မိမိစီးနင္းေသာ ယာဥ္မ်ားႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာ စည္းကမ္းမ်ားအတိုင္း လိုက္နာသြားမွသာ ယာဥ္အႏၲရာယ္ ေလ်ာ့ပါးမည္ျဖစ္ပါသည္၊ ယာဥ္စည္းကမ္းတိုးတက္ေကာင္းမြန္မည္ျဖစ္ပါသည္။
ကားေမာင္းသူမ်ား၊ ဆိုင္ကယ္စီးသူမ်ားသည္ လမ္းစည္းကမ္း၊ယာဥ္စည္းကမ္းကို လိုက္နာက်င့္ႀကံသြားရန္ လိုအပ္ပါသည္။ မႏၲေလးၪမိ႕သည္ တစ္ခ်ိန္က စက္ဘီးၪမိ႕ေတာ္အျဖစ္ အသိအမွတ္ၪပခဲ့ပါသည္။ မႏၲေလးသူ၊ မႏၲေလးသားမ်ားသည္ အငွားယာဥ္၊ ျမင္းလွည္းျဖင့္ သြားလာသည္ထက္ စက္ဘီးကို အသံုးၪပစီးနင္းသူမ်ားပါသည္။ စက္ဘီးမွာ သြားလိုရာေနရာကို စိတ္တိုင္းက် ၀င္ေရာက္ႏိုင္ျခင္း၊ မႏၲေလးၪမိ႕မွာလည္း ေျမမ်က္ႏွာျပင္ညီျဖစ္၍ စက္ဘီးစီးနင္း ရာတြင္ အပင္ပန္းခံရန္မလိုျခင္း၊ စက္ဘီး၏ ကုန္က်စရိတ္သက္သာျခင္းတို႕ေၾကာင့္ျဖစ္ပါသည္။ တစ္ခ်ိန္တစ္ခါက ဆိုင္ကယ္စီးႏိုင္သူဦးေရမွာ အနည္းအပါးသာရွိခဲ့ပါသည္။ ေစ်းကြက္စီးပြားေရး စနစ္က်င့္သံုးၿပီးေနာက္ပိုင္းတြင္ စီးပြားေရးဖြံ႕ၪဖိးတိုးတက္လာၿပီး စက္ဘီးမ်ားေနရာတြင္ဆိုင္ကယ္မ်ား အစားထိုး၀င္ေရာက္လာပါသည္။ ထိုဆိုင္ကယ္စီးနင္းသူအခ်ဳိ႕သူ ဆိုင္ကယ္စည္းကမ္း (ယာဥ္ စည္းကမ္း)၊ လမ္းစည္းကမ္းတို႕ကို သိရွိနားလည္မႈအားနည္းေၾကာင္းေတြ႕ရွိရပါသည္။ ယခင္က စက္ဘီးစီးသကဲ့သို႕ လမ္းေပၚတြင္ ယာဥ္ေၾကာအတိုင္းမဟုတ္ဘဲ အေႏွးယာဥ္၊အျမန္ယာဥ္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားေပၚတြင္ စိတ္တိုင္းက် ေမာင္းႏွင္ၾကသည္၊ေကြ႕ခ်င္သလိုေကြ႕ၾကသည္။ အခ်က္ျပ ျခင္း၊ အဓိကလမ္းမႀကီးမ်ားေပၚအတက္တြင္ ယာဥ္ေၾကာရွင္းလင္းမႈရွိမရွိမၾကည့္ဘဲ၀င္ေရာက္ျခင္း၊ လမ္းေပၚတြင္ဆိုင္ကယ္အခ်င္းခ်င္း၊ ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ကားႏွင့္၊ ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ လမ္းေဘးမွ အသိ မိတ္ေဆြႏွင့္ ရပ္ၿပီး စကားစျမည္ေျပာျခင္းမ်ားကို ေတြ႕႔ျမင္ေနရပါသည္။
ငယ္စဥ္က အေဖကားေမာင္းစဥ္ ေဘးကထိုင္လိုက္ရင္း သတိၪပမိသည္။ ညဘက္ ကားေမာင္း၍ ကားခ်င္းဆံုလွ်င္ မီးႀကီးေအာက္ခ်ေပးသည္။ ကိုယ့္ကားေရာ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္က ကားပါ ၪပၿမဲျဖစ္သည္ကို သတိၪပမိ၍ အေဖ့ကို ဘာေၾကာင့္ မီးေအာက္စိုက္ျပသလည္းဟု ေမးမိသည္။ ကားခ်င္းဆံုလွ်င္ မီးထိုးထားသျဖင့္ မ်က္စိျပာၿပီး ထိခိုက္အႏၲရာယ္ ရွိမည္စိုး၍ ဟုေျဖသည္။ ဤသည္မွာ ယခင္က ယာဥ္ေမာင္းသူအခ်င္းခ်င္း တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး အျပန္အလွန္ ေလးစားလိုက္နာေသာ က်င့္၀တ္ျဖစ္သည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ မ်က္ႏွာခ်င္းဆိုင္မွ ကားကလည္း မီးမခ်၊ကိုယ့္ဘက္ကလည္းခ်မေပး၊ ဤက်င့္၀တ္ကို လက္ရွိ မႏၲေလးတြင္ မျမင္ေတြ႕ရေတာ့၊ ဤထံုးစံကို ယခုလက္ရွိ ယာဥ္ေမာင္းေနသူမ်ား မသိၾကေတာ့ (သို႕မဟုတ္) ေမ့ေလ်ာ့ေနၾကသလား (သို႕မဟုတ္) သူမီးမခ် ရင္ ကိုယ္လည္း မီးမခ်ဟူေသာ မာန္မာနမွ တစ္ျဖည္းျဖည္း မီးမခ်ဘဲ ေမာင္းသည္မွာ ပံုမွန္ပင္ ျဖစ္လာေတာ့သည္။ မႏၲေလး၌ ယာဥ္စည္းကမ္းထိန္းသိမ္းေရးတြင္ အားနည္းရေသာေနာက္အခ်က္တစ္ခ်က္မွာလည္း ယာဥ္ႀကီး၊ယာဥ္ငယ္တို႕ ယာဥ္တိုက္မႈ ျဖစ္လွ်င္ မည္သူမွားမွား ယာဥ္ငယ္ကို ေလ်ာ္ေၾကးေပးရသည္။ တိုက္ခိုက္မႈႏွင့္ပါတ္သက္၍ ယာဥ္ႀကီးဘက္မွ တာ၀န္ယူၾကသည္မွာ ထံုးစံလိုျဖစ္ေနသည္။ ထို႕ေၾကာင့္ စက္ဘီးသမားမ်ားက ဆိုင္ကယ္ႏွင့္ကားမ်ားကို မထီ၊ ဆိုင္ကယ္သမားက ကားသမားကို မထီ ျဖစ္လာၾကသည္။ ထို႕အျပင္ စက္ဘီးမ်ားအား ေလ့လာၾကည့္ရာ အမ်ားစုမွာ ဘရိတ္မပါသည္ကို သတိၪပမိသည္။ တစ္စံုတစ္ခုေသာအေၾကာင္းေၾကာင့္ရပ္တံ႕လွ်င္ ေျခေထာက္ႏွင့္လွ်ပ္တိုက္ၿပီး အရွိန္ထိန္းရပ္တံ့ ၾကသည္။ စက္ဘီးစီးသူမ်ားမွာ စီးပြားေရးအေျခခံအားျဖင့္ အားနည္းသူမ်ားျဖစ္၍ ယာဥ္တိုက္ ခိုက္မႈ ျဖစ္ပြားလွ်င္ လူမႈေရးအရ အေထာက္အပံ့ၪပသည္ကို အခြင့္အေရးတစ္ရပ္အေနႏွင့္ အသံုးခ် လာျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ထို႕ေၾကာင့္မႏၲေလးတြင္ ယာဥ္ႀကီးမွ ယာဥ္ငယ္ကို ဦးစားေပးေသာ စနစ္ကိုလည္း ျပန္လည္သံုးသပ္သင့္ၿပီျဖစ္သည္။
ထို႕ျပင္ ဆိုင္ကယ္၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္ေမာင္းႏွင္သူမ်ားအေနႏွင့္အေျခခံလမ္းစည္းကမ္း၊ ယာဥ္စည္းကမ္းမ်ားကို သိရွိနားလည္ၾကရန္လိုအပ္ပါသည္။ ယခင္အခါမ်ားက ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ ရယူရန္ အေမာင္းသင္လိုင္စင္လုပ္ရသည္၊ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းမ်ားႏွင့္ပါတ္သက္ေသာ သင္တန္းမ်ားတက္ရသည္။ သက္ဆိုင္ရာမွ လမ္းစည္းကမ္း၊ယာဥ္စည္းကမ္းမ်ားပို႕ခ်ျခင္းကို နာခံရသည္။ ေနာက္တစ္ဆင့္ ယာဥ္ေမာင္းသင္ၿပီး လိုင္စင္ ဆန္းစစ္ေျဖရသည္။ စမ္းသပ္ ေမာင္းႏွင္ၿပီး စစ္ေဆးေအာင္ျမင္မွသာ ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ရရွိသည္။ ထိုသို႕ အဆင့္ဆင့္သင္ၾကား ေလ့လာၿပီး ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ရသူမ်ားမွာ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းကို နားလည္လိုက္နာ သူမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။ ယခုအခါ မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ ယာဥ္ေမာင္းသူမ်ားကိုၾကည့္ပါ။ နံပါတ္အနီ ႏွင့္ (ကက) ယာဥ္မ်ား ေမာင္းႏွင္သူမ်ားတြင္ ျပည္တြင္းျဖစ္ႏိုင္ငံျခားသူမ်ားပါ၀င္ေနသည္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။ သာမန္အားျဖင့္ ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္တြင္ သတ္မွတ္ခ်က္အရ အနီကိုင္ေဆာင္ ခြင့္႐ွိသူသာ အငွားယာဥ္( ႊဗဌႈ ) ေမာင္းႏွင္ခြင့္႐ွိသည္။ ယခုေခတ္လိုင္စင္တြင္ ( င ^ ႏ ) စသည္ျဖင့္ မွတ္ပံုတင္ထားေသာမည္သည့္ယာဥ္ကိုမဆို ေမာင္းႏွင္ခြင့္ရွိသည္ဟူေသာ မွတ္ခ်က္ ပါသည့္ လိုင္စင္ပါမွ အငွားယာဥ္ေမာင္းႏွင္ခြင့္ရွိသည္။သို႕ရာတြင္ဤအမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္ထိုသို႕ေသာ လိုင္စင္မရွိ၊ သာမန္ယာဥ္ေမာင္းလိုင္စင္ကိုလည္း အဆင့္ဆင့္သင္တန္းမ်ား၊ ဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား ေက်ာ္လႊားၿပီးရယူခဲ့သူမ်ားမဟုတ္၊ထိုသို႕ေသာယာဥ္ေမာင္းႏွင့္ယာဥ္မ်ားကိုစစ္ေဆးၿပီး တားျမစ္ အေရးယူ ထိန္းသိမ္းေပးလ်င္ ယာဥ္အႏၲရာယ္ အေတာ္အတန္ ေလ်ာ့ပါးသြားမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ ယာဥ္စည္းကမ္းႏွင့္ပါတ္သက္၍ ေရွာင္တခင္ စစ္ေဆးျခင္း အေရးႀကီး ေနရာမ်ားတြင္ ရပ္တန္႕ စစ္ေဆးျခင္းမ်ားၪပလုပ္ကာ စည္းကမ္း ေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို ခ်က္ခ်င္း အေရးယူျခင္းမ်ားၪပလုပ္ေဆာင္႐ြက္ သြားရမည္ ျဖစ္ပါသည္။ ထို႔အတူ တာ၀န္ရွိသူမ်ား ဘက္ကလည္း လမ္းသေကၤတ အမွတ္အသားမ်ားေရးဆြဲျခင္းမီးပြဳိင့္မ်ားေကာင္းမြန္ေအာင္ ၪပျပင္ျခင္း၊ ယာဥ္^လူသြားလာမႈထူထပ္ေသာေနရာမ်ားတြင္ယာဥ္ထိန္းမ်ားထားရွိျခင္းတို႕ေဆာင္႐ြက္ ရပါမည္။
မႏၲေလးၪမိ႕ေတာ္တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္းတိုးတက္ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အဓိက လိုအပ္ခ်က္တြင္ ထိေရာက္စြာအေရးယူမႈလည္း လိုအပ္ပါသည္။ ဒဏ္႐ိုက္ျခင္းေနရာတြင္၊ အျပစ္ ေပးျခင္း၊ သင္တန္းတက္ေစျခင္းမ်ား ၪပလုပ္သြားရပါမည္။ ရန္ကုန္ၪမိ႕တြင္ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းေဖာက္ဖ်က္သူမ်ားကို ေနရာတြင္ ေခၚယူစုစည္းပညာေပးမႈမ်ားၪပလုပ္သကဲ့သို႕ မႏၲေလးၪမိ႕တြင္ အလားတူ လုပ္ေဆာင္သြားရပါမည္။ ဤသို႕အေရးယူရာတြင္ ေက်ာသား၊ရင္သား မခြဲျခားဘဲ တိတိက်က် ေဖာ္ေဆာင္သြားရပါမည္။ အသိမိတ္ေဆြမ်ား၊ ေဆြမ်ဳိးÓတကာမ်ား စသည္တို႕ကို ေဘးဖယ္ထားၿပီး ထိေရာက္ေသာ ပညာေပးအေရးယူမႈမ်ား ၪပလုပ္သြားရပါမည္။ ယာဥ္စည္းကမ္း၊လမ္းစည္းကမ္းထိန္းသိမ္းရာတြင္ အားနာမႈ၊ၫႇာတာမႈမ်ားျဖင့္လုပ္ေဆာင္ေနပါက ယခုအေျခအေနအတိုင္းပင္ ပံုမွန္ေဖာက္ဖ်က္က်ဴးလြန္ေနၾကမည္သာျဖစ္၍ ထိထိေရာက္ေရာက္ ျပတ္ျပတ္သားသားတားဆီးအေရးယူမႈမ်ား ေဆာင္႐ြက္သြားသင့္သည္ဟု တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။
